AI komt eraan? Een deel is er al
"AI komt eraan. Waar dan?", vraagt Marcel Levi zich af in zijn column in Medisch Contact. Zijn spreekuur zit vol invulformuliertjes, papieren machtigingen en zoekgeraakte printjes, terwijl om hem heen honderden congressen en ruim veertigduizend PubMed-artikelen de zegeningen van AI bezingen. In zijn eigen internistenspreekuur merkt hij er niets van. Zijn slotsom is nuchter: een mooie belofte, nog geen realiteit — dus graag wat minder hijgerige hype, en ook wat minder bangmakerij over iets wat er nog niet is.
Met die oproep ben ik het eens; het gat tussen congrespodium en dinsdagmiddag is precies waar de meeste AI-verhalen sneuvelen. Maar Levi oppert zelf een verklaring die ik wil tegenspreken: dat hij misschien te ongeduldig is. Hij is niet te ongeduldig. Hij kijkt naar de plek waar AI het laatst zal arriveren.
De traagste route loopt door het EPD
Vrijwel alles wat in de spreekkamer schuurt is systeemfrictie: software van leveranciers, koppelingen die er niet zijn, aanbestedingen, informatiebeveiliging. Elke AI-toepassing die aan het EPD of aan patiëntgegevens raakt, moet door diezelfde molen — en terecht, want daar staan patiëntgegevens op het spel. Het gevolg is voorspelbaar: de spreekkamer is ongeveer de laatste plek waar AI zichtbaar wordt. Wie dáár kijkt, concludeert al snel dat er niets gebeurt.
Daar komt bij dat het hart van dat spreekuur — het gesprek met de patiënt, het overleg met collega's — zich helemaal niet laat overnemen door een chatbot, zoals Levi terecht opmerkt. De toepassingen die nu werken, proberen dat ook niet.
De snelste route loopt om het EPD heen
Er is een tweede categorie werk, en die is groter dan we vaak beseffen: alles waar geen patiëntgegevens voor nodig zijn. Onderwijs voorbereiden. Jezelf laten overhoren voor een referaat. Een aangeleverd artikel kritisch laten samenvatten. Een protocol of beleidsstuk herschrijven naar een leesbaar niveau. Voor dat werk hoef je op geen enkele leverancier te wachten; een browser volstaat.
Wat mij overtuigd heeft is niet een demo, maar wat er in onze eigen opleidingsregio bleef hangen. Na een workshopserie van twee uur schrijven aios prompts die ze de week erna nog gebruiken (hoe, beschreef ik eerder). Een aios zonder programmeerervaring draait inmiddels een eigen wekelijkse PubMed-attendering voor de vakgroep. En een beslishulp voor de financiering van hulpmiddelen — welke instantie vergoedt wat — bouwde ik in avonduren, zonder dat er één ziekenhuissysteem aan te pas kwam.
Wat dit níet oplost
De formuliertjes en de zoekgeraakte printjes blijven. Die frictie is een organisatieprobleem, geen technologieprobleem, en daar gaat een chatbot weinig aan veranderen; AI er bovenop stapelen kan het zelfs erger maken. Levi's ergernis is dus terecht. Alleen de conclusie die je er makkelijk aan verbindt — AI is er nog niet — klopt alleen voor de systeemkant van het vak.
Drie plekken waar het vandaag al werkt
Zonder EPD, zonder koppeling, zonder patiëntgegevens:
- Onderwijs en opleiding — onderwijs voorbereiden, toetsvragen maken, jezelf laten overhoren op eigen leerstof.
- Teksten zonder patiëntgegevens — protocollen, beleidsstukken, voorlichtingsmateriaal op B1-niveau: structureren, herschrijven, inkorten.
- Literatuur — een artikel of richtlijn die jíj aanlevert kritisch laten samenvatten, met de instructie te markeren wat ontbreekt.
Niet wachten
Komt AI ooit wél in de spreekkamer? Vast — er wordt hard gewerkt aan meeluisterende verslaglegging en aan slimmere systemen, en dat gaat via de trage, zorgvuldige route die daarbij hoort. Levi merkt zelf op dat je technologie het best kunt bijsturen vóórdat die is ingevoerd. Dat lijkt me precies de reden om er nu ervaring mee op te doen: wie het gereedschap kent, stuurt straks mee vanuit de praktijk in plaats van vanaf de zijlijn. De interessante vraag is dus niet waar AI blijft, maar met welk deel van je werk je vandaag begint.
Naar aanleiding van: Marcel Levi, "AI komt eraan. Waar dan?", column in Medisch Contact.